Muayenehane: Prof. Dr. Sait Gönen Tedavi Merkezi
Adres : Vali Konağı Cad. No:102 Gümüş Apartmanı Daire:2
Şişli-İstanbul
Telefon : +90 212 912 20 55 Randevu için: +90 553 057 64 66
GSM : +90 532 374 29 25
Cushing Sendromu ya da “Aydede Yüzü” Hastalığı
 
Cushing Sendromu ya da “aydede yüzü” hastalığı

Hastalık adını ilk tanımı yapan Amerikalı bilim insanı Harvey Williams Cushing'den alıyor. Vücuda dışarıdan fazla miktarda kortizon alınması nedeniyle oluşuyor genellikle. Ancak kendiliğinden gelişen türleri de var. Sebep her ne olursa olsun erken teşhisle tedavisi mümkün. Yeter ki hormonları dengede tutalım...

Başlığı okuduğunuzda "Nereden çıktı bu hastalık" demiş olabilirsiniz. Hastalık çeşitleri artıyor gibi bir algı oluşabilir. Ancak Cushing'in yeni olduğunu söyleyemeyiz, sadece sağlıkla ilgili farkındalığın arttığı bir gerçek. Cushing Sendromu, adını ilk teşhisi koyan doktordan alıyor. Harvey Williams Cushing'den. Hastalığı tarif eden ilk doktor olan Cushing, Amerikalı bir beyin ve sinir cerrahı. Modern beyin cerrahisinin öncüleri arasında önemli bir yeri var. 1869-1939 tarihleri arasında yaşamış ve Yale, Harvard, John Hopkins gibi tıp alanında dünyanın prestijli üniversitelerinde görev yapmış bir bilim insanı. Cushing aynı zamanda iyi bir basketbolcu, sanatçı, yazar ve kapsamlı bir kütüphaneye sahipti. Öyle ki nadir kitap koleksiyonu, Yale Tıp Fakültesi’ndeki Cushing / Whitney tarihsel kitap koleksiyonu için çekirdek oluşturuyor. Kişiliği ve tutumu, popüler kültürü bile etkiledi. Bu çok yönlü kişiliği Hollywood’un gözünden kaçmadı. Film, kitap ve oyunlarda
Harvey Cushing: hızlı, akıllı, yoğun, sinir cerrahı, gerçek bir kahraman olarak değişik zamanlarda işlendi. 

YİNE Mİ HORMONLAR!
Gelelim Cushing Sendromu'na. Bu, böbrek ustu bezinden salgılanan ve "stres hormonu" olarak da adlandırılan kortizol hormonunun aşırı salgılanması ya da dışarıdan hormon alınması sonucu oluşan klinik ve laboratuvar bulgular ile tanısı konulan bir hastalık. Yani yine hormonlar devrede. Kortizol, metabolizmayı düzenleyen ve vücudun strese yanıt vermesine yardımcı olan hayati önemde bir hormon. Çeşitli nedenlerle uzun sure kortizol kullanımı durumunda Cushing için önemli bir neden yaratmış oluyorsunuz. Bu nedeni bir tarafa bırakacak olursak vücutta aşırı kortizol üretimine bağlı Cushing Sendromu nadir görülüyor. Hastalığın yıllık görülme sıklığı milyonda 0.7 ila 2.4 arasında değişiyor. Kadınlarda daha sık görülen bu hastalık tedavi edilmediğinde kotu sonuçlar doğurabiliyor. Kortizol hormonu böbreküstü bezleri yani adrenal bezlerde üretiliyor. Adrenal bezler ilk olarak 1563 yılında tanımlandı ancak ne işe yaradıkları 1855'te Addison’un adrenal yetmezlik tanımına kadar bilinmiyordu.

BİRKAÇ TÜRÜ VAR
Cushing Sendromu, kaynağına göre birkaç türde kendini gösteriyor. Ben size hastalığın en yaygın görülen turunu anlatacağım. O da hipofizden salgılanan ACTH hormonunun aşırı salgılanmasından kaynaklanıyor. Bu yüzden adı "ACTH bağımlı Cushing" olarak tanımlanmış. Hipofiz adenomundan kaynaklanan bu tip, tıp dünyasında “Cushing Hastalığı” olarak tanımlanmış durumda. Tüm türlerin yüzde 65-70'ini bu grup teşkil ediyor.


ERKEN TEŞHİS BELİRLEYİCİ
Hastalığın en olumsuz yönlerinden biri teşhisinin uzun sürebilmesi. Çünkü semptomlar geç ortaya çıkıyor. Bulgulara göre Cushing görülen hastalarda ölüm riski genel popülasyona kıyasla 4 kat daha fazla. O nedenle erken tanı büyük önem taşıyor. Tanı geciktiği takdirde hastalığın sebep olduğu
komplikasyonlar ağırlaşabiliyor. Bu nedenle Cushing belirtisi olabilecek durumlarda bir endokrinoloji uzmanına görünmek erken tanıyı kolaylaştırıyor. Hastalık genellikle orta yaş grubunda görülüyor. Pek cok obez, hirşutik, hipertansiyon hastası Cushing Sendromu değilken bazı
Cushing Sendromlu hastalarda bu üç sağlık sorunu da görülebiliyor. Teşhis temel olarak, ağızdan verilen kortizonla vücuttan salgılanan kortizolun baskılanmadığının gösterildiği testlere dayanıyor.
Bunun için değişik baskılama testleri yapılıyor. 24 saatlik idrarda kortizol salımı ölçülüyor. Ayrıca tükürük kortizolu de tespit ediliyor. Yine de Cushing Sendromu tanısı her zaman düşündüğümüz gibi kolay konulamayabiliyor. Özellikle kortizol dinamiklerinin bozulduğu obezite, kronik alkolizm ve depresyon bulunan hastalara yapılan testlerde zorluklarla karşılaşılıyor. Ote yandan Cushing Sendromu'nun laboratuvar olarak tespit edilebildiği vakaların bir kısmında da ayırıcı tanı koymak oldukça zor olabiliyor. Cunku butun sebepler klinik olarak aynı tabloyu gösterebiliyor. Bu
durumda Cushing'e yol açan nedenin böbrek ustu bezinden mi yoksa hipofiz bezinden mi kaynaklandığı ya da bazı bronş kanserlerinde olduğu gibi ACTH salgılayan ektopik bir kanser hücresinin mi bulgulara neden olduğunu ayırt edebilmek için, ilave birçok laboratuvar testi gerekiyor. Hatta görüntülü analizler de yapılıyor.

TEDAVİ EDİLMEZSE...
Daha önce de söyledik, hormonlar hafife almaya gelmez. Şakası yoktur onların. Bu nedenle kortizol hormonunun aşırılığı gibi bir durumu tedavi etmemek hayati tehlike yaratıyor. Sendromunun prognozu çok kotu ve miyokard infarktusu, hipertansiyon, enfeksiyon veya kalp yetmezliğine bağlı ölümle sonuçlanabiliyor. Bu nedenle altta yatan sebep her ne olursa olsun kortizol salımı mutlaka baskılanmak zorunda. Son olarak Cushing, tedavisi mümkün olan bir hastalık. Böbrek ustu bezinden aşırı kortizol salımını normal değerde tutmaya yönelik tedavi uygulanmak zorunda. Tedavi sonuc vermediğinde böbrek ustu bezi çıkarılabilir ya da bunları devre dışı bırakan ilaçlar kullanılabilir.

'Türkan Şoray hastalığı' diye tanındı
Türkiye'de popüler kültür Cushing Sendromu'yla, ünlü sinema yıldızı Türkan Şoray sayesinde tanıştı. Şoray'a cushing teşhisi konulduğunda medya, günlerce bu hastalığı yazdı. Oysa tıp dünyası 1912'de durumu keşfetmiş, ilk tanımı da 1939'da yapmıştı. Erken tanı durumunda tedavisi mümkün olan Cushing'de mesele kortizol salgılanmasını dengelemekten geçiyor.

Mor çatlaklar, yuvarlak yüz ve kambur...
Cushing Sendromu çok sayıda sistemi ilgilendiren belirti ve bulgulara neden oluyor. Teşhisinin zorluğu da bundan kaynaklanıyor. Hastalığın klasik klinik belirtileri de var elbette. Bunlar; gövdesel obezite, boyun sırtında yağ dokusu artışı (bufalo hörgücü), "aydede yüzü" olarak tanımladığımız yuvarlak yüz oluşumu, kırmızı yüz durumu (pletorik görünüm), başın ön bölgesinde saç dökülmesiyle birlikte kadınlarda erkek tipi tüylenme artışı (hirsutizm), karın ve sırt bölgesinde mor-kırmızı çatlaklar, kas zayıflığı, kolay zedelenme, vertebra kırığı, hipertansiyon. Klinik belirti ve bulgular, kortizona maruz kalma süresi ve hormon salımının şiddetine göre değişiyor. En sık görülen "iyatrojenik Cushing Sendromu"nda, (ilaca bağlı olarak gelişen) katarakt, göz içi ve kafa içi basıncında artma, osteoporoz ve femur başı nekrozu ve pankreatit gibi belirtiler daha sık görülüyor.
 
Diğer Haberler
 
 
Ana Sayfa Özgeçmiş Yayınlar Uzmanlık Alanları Basında Sait Gönen İletişim S.S.S Ders Notları
 
Copyright © 2016 Tüm Hakları Saklıdır. www.saitgonen.com
Designed by
SiberTutor
www.profdrsaitgonen.com